در روستایی در میانمار که با مالاریا دستوپنجه نرم میکند، مادری به نام «هلا» پس از چند روز تب، کودک خردسالش را با عجله به یک درمانگاه سیار میرساند. نزدیکترین بیمارستان چندین ساعت پیاده با آنها فاصله دارد. یکی از کارکنان سلامت محلی، مقدار کمی خون از نوک انگشت کودک میگیرد و آن را روی کیت آزمایش تشخیصی سریع قرار میدهد. تنها ۱۵ دقیقه بعد، علت بیماری مشخص میشود: مالاریا، نه یک عفونت ویروسی شایع. درمان بلافاصله آغاز میشود.
در همان روز، یک زن باردار در منطقهای روستایی در نیجریه، تحت آزمایش سریع سهگانه برای HIV، سفلیس و هپاتیت B قرار میگیرد. کمتر از نیم ساعت بعد، نتایج را دریافت میکند و مراقبتهای پیشگیرانه لازم برای محافظت از نوزادش را آغاز میکند. اینها مواردی استثنایی نیستند؛ بلکه نمونهای از تأثیر واقعی آزمایشهای تشخیصی سریع در جوامعی هستند که دسترسی محدودی به آزمایشگاههای مجهز دارند.
یکی از مهمترین مزایای آزمایشهای سریع، توانایی آنها در ارائه نتایج سریع و قابلاعتماد است. در مناطق دورافتاده، جایی که دسترسی به خدمات آزمایشگاهی ممکن است چندین ساعت یا حتی چند روز زمان ببرد، روشهای سنتی آزمایش اغلب باعث تأخیر در تشخیص، از دست رفتن فرصت درمان و در نهایت پیامدهای نامطلوبتر برای سلامت افراد میشوند. آزمایشهای سریع با نیاز نداشتن به برق، تجهیزات پیچیده و آموزش تخصصی گسترده، بسیاری از این مشکلات را برطرف میکنند. یک نیروی بهداشت محلی میتواند دهها یا حتی صدها کیت آزمایش را در یک کیف کوچک حمل کرده و در جریان یک بازدید از روستا، آزمایشها را انجام دهد.
این سرعت میتواند روند درمان و پیشگیری را بهطور چشمگیری تغییر دهد. مادران میتوانند پیش از زایمان مراقبتهای لازم را دریافت کنند، بیماران مبتلا به مالاریا بهجای دریافت آنتیبیوتیکهای غیرضروری، داروی مناسب را دریافت کنند و شیوع بیماریها پیش از گسترش بیشتر در جامعه شناسایی شود.
کاربرد تشخیص سریع دیگر تنها به بیماریهای عفونی محدود نمیشود. امروزه این فناوری در حوزههایی مانند مراقبتهای قلبیعروقی، غربالگری سرطان، پایش دیابت و ارزیابی عملکرد کلیه نیز کاربرد گستردهتری پیدا کرده است. برای مثال، آزمایشهای تروپونین با حساسیت بالا میتوانند در کمتر از ۲۰ دقیقه به رد احتمال حمله قلبی کمک کنند. همچنین آزمایشهای تشخیص در محل مراقبت (Point-of-Care) برای HbA1c و کراتینین این امکان را فراهم میکنند که پزشکان حتی در مراکزی که زیرساخت کامل آزمایشگاهی ندارند، بیماریهای مزمن را پایش کنند.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) چندین آزمایش سریع مقرونبهصرفه را برای این کاربردها تأیید و پیشصلاحیت کرده است و سازمانهایی مانند یونیسف (UNICEF) نیز هر سال میلیونها کیت را در مناطق کمبرخوردار توزیع میکنند. در همین حال، چین به یکی از بازیگران اصلی بازار آزمایشهای سریع باروری و بارداری تبدیل شده و حدود ۴۰ درصد از سهم جهانی این بازار را در اختیار دارد. این کشور همچنین با بهرهگیری از فناوریهای نوین مبتنی بر زیستحسگرها و هوش مصنوعی، به توسعه فناوریهایی با حساسیت و دسترسی بیشتر کمک میکند.
اگرچه هنوز مسیر پیشرفت ادامه دارد، اما جهت حرکت آینده روشن است. هر آزمایش سریعی که در یک جامعه دورافتاده انجام میشود، چیزی فراتر از یک نتیجه پزشکی است؛ گامی به سوی دسترسی عادلانهتر به خدمات سلامت است.
امروزه تشخیص سریع در حوزههایی از کنترل بیماریهای عفونی و مراقبتهای اورژانسی گرفته تا سرطان، دیابت و بسیاری از بیماریهای دیگر، به نجات جان انسانها کمک میکند. با ادامه سرمایهگذاریهای بینالمللی و پیشرفت فناوری، نظام سلامت در حال حرکت به سوی دسترسی گستردهتر و آسانتر برای همه است.
در همان چند دقیقهای که میان انجام آزمایش و دریافت نتیجه سپری میشود، ممکن است زندگی یک انسان تغییر کند.
https://www.rapidlabs.co.uk/news/five-minutes-that-change-a-life-rapid-tests-in-remote-communities/